Wanneer jij aan het woord stress denkt, waar denk je dan aan?
Denk je aan je werk en de hoge werkdruk, aan ongelukkige relaties, financiële moeilijkheden of misschien kamp je wel met gezondheidsproblemen. En welke lichamelijke sensaties ervaar je dan wanneer je aan stress denkt. Verkrampt je maag, krijg je buikpijn, voel je dat je ademhaling hoog zit of in je keel. Klopt je hart sneller dan normaal, voel je de verkramping in je schouders en nek. Vaker hoofdpijnen dan normaal. Traumatische gebeurtenissen, grote life events, een verhuizing maar ook klein minuscule dagelijkse dingetjes kunnen allemaal leiden tot stress.
De Functie van stress.
Een zekere mate van stress heb je ook nodig. Het stress mechanisme is namelijk in de loop van de evolutie ontstaan als belangrijk overlevingsmechanisme bij fysieke dreiging. Wanneer wij stress ervaren zal ons lichaam zich aanpassen aan de nieuwe situatie. Er komt dan energie vrij in het lichaam. Je hartslag en je ademhaling gaan versnellen, je bloedruk stijgt, het zweet kan je uitbreken en je pupillen verwijden zich. Dit heet een fight-or-flight reactie. In de prehistorie zorgde dit systeem ervoor dat wanneer je bedreigt werd door bv een wild dier je lichaam zich dus fysiek snel kan aanpassen aan de situatie. Je merkt het bv ook wanneer je een bijna ongeluk(je) ervaart en zegt, ‘dat ging net goed’. Je voelt je hartslag dan in je keel. Let maar eens op hoe dat werkt bij jou?
Iedereen ervaart stress op zijn eigen manier
Wat voor de een hele stressvolle situatie kan zijn, hoeft dat niet voor een ander te zijn. Wanneer bij jou het stress systeem in werking treedt heeft o.a. te maken met hoe jij omgaat met negatieve gedachten en emoties. In de hersenen is er een klein gebied wat vooral betrokken is bij de regulatie van negatieve emoties, zoals angst en agressie. Dit zijn twee amandelvormige kernen, de amygdala. Zij zijn een onderdeel van het limbische systeem en spelen een grote rol bij emoties. De amygdala is alert op bedreigingen maar heeft ook een rol bij positieve emoties. Ze slaan alle herinneringen op waaraan emoties zijn gekoppeld. Vanuit diverse gebieden in de hersenen wordt er informatie gestuurd naar de amygdala. Op het moment dat er via je zintuigen een prikkel binnen komt in de hersenen, dan gaan de amygdala kijken of er een situatie is geweest in het verleden die hierop lijkt (hoe klein ook).
Wanneer de amygdala een vergelijkbare situatie tegenkomt vanuit het verleden die ook stress heeft opgeleverd wordt het stress systeem geactiveerd en worden er stresshormonen aangemaakt. Je bent je in het hier en nu niet meer bewust van je vroegere herinneringen. Het is een onbewust proces. Stel je voor je bent als klein kind geschrokken van een kleine blaffende hond. Voor de Amygdala kan dit al voldoende zijn om een stressrespons te activeren telkens wanneer jij een hond ziet of tegenkomt. Je bent je alleen niet meer bewust waarom jij zo bang bent voor honden maar loopt toch een blokje om, omdat je lichaam met al zijn stresshormonen hierop reageert. Je reageert op een situatie die vroeger is gebeurd en niet op een situatie in het hier en nu. Of je nu fysieke, emotionele, mentale of energetische stressoren ervaart, je lichaam reageert hier nu op met hetzelfde fight-or-flight systeem van vroeger.
Vandaag de dag worden wij gelukkig nauwelijks nog bedreigd met fysiek gevaar
We hoeven niet meer te jagen voor ons voedsel. We kunnen gewoon boodschappen doen. Anderzijds hebben wij meer te maken met allerlei psychologische stressoren die ons stress mechanisme activeren zoals: een hoge werkdruk, confrontaties met collega’s, ziekte, het verlies van je baan of een geliefde, het nieuws, financiële zorgen, zorgen om je kinderen etc. We denken dat wij deze confrontaties niet aankunnen! Ook hebben wij meer te maken met fysieke prikkels, geluiden, tv, kunstmatig licht, medicatie, ongezonde voeding een slaaptekort etc.
Zolang wij een balans kunnen vinden tussen al deze spanningen en goed voor onszelf zorgen door middel van ontspanning is er niks aan de hand. Slaat de weegschaal echter door, omdat wij te lang deze (meestal onbewuste) stress ervaren of omdat er een aantal grote life events achter elkaar plaats vinden, dan kan ons lichaam deze stress niet meer goed afvoeren en is de kans op burn-out en of ziekte aanwezig.
